GPW

Prostym językiem

GPW to zorganizowany, elektroniczny rynek, na którym inwestorzy składają zlecenia kupna i sprzedaży instrumentów finansowych. Najczęściej mówi się o akcjach, czyli udziałach w spółkach dopuszczonych do obrotu, ale na giełdzie można spotkać także ETF-y, obligacje, certyfikaty, produkty strukturyzowane i instrumenty pochodne. Inwestor indywidualny nie handluje bezpośrednio z giełdą, tylko korzysta z rachunku maklerskiego. Dom maklerski przekazuje zlecenie do systemu obrotu, a cena powstaje z popytu i podaży. Giełda porządkuje handel i publikację informacji, ale nie gwarantuje zysku ani bezpieczeństwa konkretnej inwestycji.

Dla dziecka

Wyobraź sobie ogromny elektroniczny targ, na którym nie sprzedaje się owoców ani zabawek, tylko małe części firm zwane akcjami. Jedna osoba chce kupić, inna chce sprzedać, a specjalny system pomaga je połączyć. Cena zmienia się, bo jednego dnia więcej osób chce kupować, a innego więcej osób chce sprzedawać. Można zarobić, ale można też stracić, dlatego nie powinno się kupować akcji tylko dlatego, że ktoś w internecie powiedział, że „na pewno urosną”.

Dla zaawansowanych

GPW S.A. jest operatorem infrastruktury rynku kapitałowego w Polsce, prowadzącym rynek regulowany oraz wybrane alternatywne systemy obrotu i segmenty obrotu instrumentami finansowymi. Rynek regulowany działa jako stały i zorganizowany system obrotu instrumentami finansowymi, z powszechnym i równym dostępem do informacji rynkowej oraz jednakowymi warunkami nabywania i zbywania instrumentów. W praktyce obrót obejmuje m.in. akcje, prawa do akcji, prawa poboru, ETF-y, produkty strukturyzowane, certyfikaty inwestycyjne, obligacje i instrumenty pochodne. NewConnect funkcjonuje jako alternatywny system obrotu przeznaczony przede wszystkim dla mniejszych i rozwijających się emitentów, natomiast Catalyst obejmuje obrót instrumentami dłużnymi. Emitenci notowani na rynku regulowanym podlegają obowiązkom informacyjnym wynikającym m.in. z ustawy o ofercie publicznej, ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, MAR oraz regulaminów rynku. Informacje bieżące i okresowe trafiają do systemów ESPI i EBI, a nadzór nad rynkiem kapitałowym sprawuje KNF. GPW sama jest również spółką publiczną notowaną na swoim rynku, co nie zmienia jej roli jako operatora infrastruktury obrotu.

Przykład z życia

Michał chce zainwestować 1 000 zł w akcje polskiej spółki technologicznej. Zakłada rachunek maklerski, przelewa środki i sprawdza spółkę notowaną na Głównym Rynku. Widzi kurs ostatniej transakcji, arkusz zleceń, dzienny obrót, wykres i raporty ESPI. Składa zlecenie kupna 10 akcji po 100 zł. Jeżeli na rynku znajdzie się sprzedający po tej cenie, transakcja zostanie zawarta, a dom maklerski pobierze prowizję. Po roku kurs może wzrosnąć do 120 zł, spaść do 70 zł albo spółka może wypłacić dywidendę. Michał wie, że notowanie na rynku nie jest gwarancją zysku, więc przed zakupem sprawdza raporty finansowe, zadłużenie, płynność akcji, branżę i to, czy może pozwolić sobie na stratę części kapitału.

Najczęstsze błędy

1. Traktowanie inwestowania na giełdzie jak pewnego sposobu na szybki zysk.
2. Mylenie GPW jako instytucji z pojedynczą spółką notowaną na rynku.
3. Kupowanie akcji tylko dlatego, że ich kurs ostatnio mocno wzrósł.
4. Zakładanie, że dopuszczenie instrumentu do obrotu oznacza gwarancję bezpieczeństwa.
5. Pomijanie prowizji maklerskich, podatku od zysków kapitałowych, spreadu i płynności.
6. Inwestowanie pieniędzy potrzebnych na bieżące wydatki, podatki, raty albo poduszkę finansową.
7. Brak dywersyfikacji, czyli lokowanie całej kwoty w jedną spółkę, branżę lub modny temat.
8. Nierozumienie różnicy między Głównym Rynkiem, NewConnect i Catalyst.
9. Ocenianie spółki wyłącznie po cenie jednej akcji, bez analizy kapitalizacji, wyników i zadłużenia.
10. Mylenie indeksu, np. WIG20, z pojedynczą spółką albo automatyczną rekomendacją kupna.
11. Korzystanie z niezweryfikowanych porad inwestycyjnych z forów, grup i mediów społecznościowych.
12. Ignorowanie raportów okresowych, komunikatów ESPI/EBI, prospektów i dokumentów informacyjnych.
13. Składanie zleceń bez rozumienia różnicy między zleceniem z limitem ceny, PKC, PCR i zleceniem stop.
14. Nieuwzględnianie ryzyka niskiej płynności, szczególnie na mniejszych spółkach.
15. Zakładanie, że historyczne wyniki indeksu lub spółki gwarantują przyszłe zyski.

Najważniejsze wnioski

GPW jest główną polską infrastrukturą zorganizowanego obrotu instrumentami finansowymi.
Inwestor indywidualny korzysta z rynku przez rachunek maklerski, a nie bezpośrednio przez system giełdowy.
Na rynku można spotkać akcje, ETF-y, obligacje, produkty strukturyzowane i instrumenty pochodne.
Główny Rynek, NewConnect i Catalyst różnią się przeznaczeniem, wymogami, płynnością i poziomem ryzyka.
Cena instrumentu powstaje z popytu i podaży, a giełda nie gwarantuje zysku inwestorowi.
Oficjalnych informacji o spółkach należy szukać w raportach ESPI/EBI, prospektach, raportach okresowych i dokumentach rynku.
Przed inwestycją trzeba rozumieć instrument, prowizje, podatki, płynność, zmienność, horyzont i własną tolerancję ryzyka.

Pytania i odpowiedzi

P: Co oznacza skrót GPW?
O: Oznacza Giełdę Papierów Wartościowych w Warszawie, czyli główną polską infrastrukturę zorganizowanego obrotu instrumentami finansowymi.

P: Czy osoba prywatna może inwestować na GPW?
O: Tak, ale zwykle robi to przez dom maklerski lub bank prowadzący rachunek maklerski. Inwestor składa zlecenia w systemie maklerskim, a dom maklerski przekazuje je na rynek.

P: Co można kupić na GPW?
O: Między innymi akcje, prawa do akcji, prawa poboru, ETF-y, obligacje, certyfikaty, produkty strukturyzowane i instrumenty pochodne. Dostęp zależy od rynku, rachunku i profilu inwestora.

P: Czym jest Główny Rynek?
O: To podstawowy rynek obrotu prowadzony dla spółek i instrumentów spełniających wymogi dopuszczenia oraz obowiązki informacyjne właściwe dla rynku regulowanego.

P: Czym NewConnect różni się od Głównego Rynku?
O: NewConnect jest alternatywnym systemem obrotu dla mniejszych i rozwijających się spółek. Może dawać większy potencjał wzrostu, ale zwykle oznacza większe ryzyko, niższą płynność i mniejszą skalę działalności emitentów.

P: Czym jest Catalyst?
O: To rynek instrumentów dłużnych, na którym notowane mogą być m.in. obligacje korporacyjne, komunalne, skarbowe i listy zastawne, zależnie od segmentu rynku.

P: Co oznacza debiut giełdowy?
O: To pierwszy dzień notowania instrumentów danej spółki na rynku, często po ofercie publicznej albo po wprowadzeniu akcji do obrotu.

P: Czy inwestowanie na GPW jest bezpieczne?
O: Rynek jest regulowany i nadzorowany, ale to nie oznacza gwarancji zysku. Inwestor ponosi ryzyko spadku ceny, utraty części kapitału, niskiej płynności i problemów finansowych emitenta.

P: Czy GPW ustala ceny akcji?
O: Nie w sensie ręcznego ustalania ceny. Kurs powstaje w wyniku zleceń kupna i sprzedaży składanych przez uczestników rynku zgodnie z zasadami obrotu.

P: Co to jest indeks giełdowy?
O: To wskaźnik pokazujący zmianę wartości wybranej grupy instrumentów. Przykładami są WIG, WIG20, mWIG40 i sWIG80. Indeks nie jest pojedynczą spółką.

P: Czy aplikacja maklerska wystarczy do inwestowania?
O: Aplikacja jest tylko narzędziem. Potrzebna jest też wiedza o instrumencie, ryzyku, prowizjach, podatkach, płynności i własnym planie inwestycyjnym.

P: Gdzie sprawdzać oficjalne informacje o spółkach?
O: W raportach ESPI i EBI, raportach okresowych, prospektach, dokumentach informacyjnych, komunikatach spółek oraz na oficjalnych stronach rynku i emitenta.

P: Czym różni się akcja od obligacji?
O: Akcja oznacza udział w spółce i udział w ryzyku jej działalności. Obligacja jest co do zasady instrumentem dłużnym, w którym emitent zobowiązuje się do wykupu i płatności odsetek według warunków emisji.

P: Czy dywidenda jest gwarantowana?
O: Nie. Wypłata zależy od zysku, decyzji walnego zgromadzenia, polityki spółki i jej sytuacji finansowej.

P: Co to jest płynność akcji?
O: To łatwość kupna lub sprzedaży instrumentu bez dużego wpływu na cenę. Niska płynność może utrudnić szybkie wyjście z inwestycji.

P: Od czego zacząć edukację?
O: Od poznania podstaw rynku, typów instrumentów, ryzyka, prowizji, podatków, zasad składania zleceń, dywersyfikacji i oficjalnych źródeł informacji.

Źródła

Źródło: GPW, Główny Rynek — https://www.gpw.pl/
Źródło: GPW, O spółce — https://www.gpw.pl/o-spolce
Źródło: GPW, Akcje i PDA — https://www.gpw.pl/akcje
Źródło: GPW, Dane rynkowe — https://www.gpw.pl/dane-rynkowe
Źródło: GPW, Raporty Spółek ESPI/EBI — https://www.gpw.pl/komunikaty
Źródło: GPW, Lista spółek — https://www.gpw.pl/spółki
Źródło: NewConnect, oficjalny serwis rynku — https://newconnect.pl/
Źródło: GPW, Catalyst Bond Handbook — https://www.gpw.pl/handbook?rynek=catalyst
Źródło: KNF, GPW jako podmiot infrastruktury rynku kapitałowego — https://www.knf.gov.pl/podmioty/Podmioty_rynku_kapitalowego/Podmioty_infrastruktury_rynku_kapitalowego/gpw
Źródło: KNF, Infrastruktura rynku oraz zakres usług maklerskich — https://www.knf.gov.pl/dla_rynku/procesy_licencyjne/kapitałowy/informacje_ogolne/infrastruktura_rynku_oraz_zakres_usług_maklerskich
Źródło: Internetowy System Aktów Prawnych, Ustawa o obrocie instrumentami finansowymi — https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20051831538